Heidelbergse Catechismus

De Heidelbergse Catechismus


In 1563 verschenen, bleek het spoedig een van de belangrijkste catechismussen in het gereformeerd protestantisme. De precieze ontstaansgeschiedenis is moeilijk in kaart te brengen, omdat de archiefstukken nooit zijn gevonden. Vermoedelijk gaf Frederik III, die als gereformeerd keurvorst in 1559 in de Palts aan de regering was gekomen, in 1562 aan Zacharias Ursinus de opdracht een nieuwe catechismus op te stellen. In 1563 werd dit concept in een gezamenlijke vergadering van de kerk, de overheid en de academie aangenomen. Over het algemeen wordt aangenomen dat hierbij Caspar Olevianus een grote rol heeft gespeeld.


Verfijnd zoeken

Product vergelijk (0)


De Heidelbergsche Katechismus kortelijk geopent en verklaart 1756

De Heidelbergsche Katechismus kortelijk geopent en verklaart 1756

Kemp, Johannes van der

De Heidelbergsche Katechismus kortelijk geopent en verklaart 1756 - Ds. J. van der KempDe Heidelberg..

€ 0,00

De Christelijke Doop in het N.T. - N. Matzken-v.d. Griend

De Christelijke Doop in het N.T. - N. Matzken-v.d. Griend

Matzken-van de Griend, N.

De Christelijke Doop in het N.T. van N. Matzken van de GriendDe Christelijke Doop in het Nieuwe Test..

€ 0,00

De eenige troost 2 - Ds. H.A. van Andel

De eenige troost 2 - Ds. H.A. van Andel

Andel, Ds. H.A. van

De eenige troost van ds. H.A. van Andeldruk 2Van deze Catechismus preken is de eerste druk verschene..

€ 0,00

De sacramenten 7 schetsen - Ds. G. Visee

De sacramenten 7 schetsen - Ds. G. Visee

Visee, G.

De sacramenten - 7 schetsen over de ger. geloofsleer naar de H.C. en de N.G.B. | Ds. G. ViseeD..

€ 0,00

De wolf het schaapsvel afgestroopt

De wolf het schaapsvel afgestroopt

Broeker, Henry

De wolf het schaapsvel afgestrooptAuteur Henry Broeker Krankbezoeker te DeventerDe wolf het schaapsv..

€ 0,00

Des Christens enige troost in leven en sterven ZJB

Des Christens enige troost in leven en sterven ZJB

Smytegelt, Bernardus

Des Christens enige troost in leven en sterven ZJB | Bernardus Smytegelt Bernardus Smytegelt | De..

€ 0,00

Des Christens enige troost in leven en sterven ZJH

Des Christens enige troost in leven en sterven ZJH

Smytegelt, Bernardus

Des Christens enige troost in leven en sterven ZJH | Bernardus Smytegelt Bernardus Smytegelt | De..

€ 0,00

Een beschermend schild - Ds. W. Pieters

Een beschermend schild - Ds. W. Pieters

Pieters. Ds. W.

Een beschermend schild van Ds. W. PietersAls in de gemeente de behandeling van het zevende gebod van..

€ 12,95

Groot loon deel 1 - Ds. D.W. Tuinier

Groot loon deel 1 - Ds. D.W. Tuinier

Tuinier, Ds. D.W.

Groot loon deel 1 van Ds. D.W. TuinierDe Tien geboden vanuit Gods Woord aan jongeren uitgelegd Elke..

€ 7,25 € 12,95

Sleutelmacht Bij de gratie Gods - Ds. C.B. Holland

Sleutelmacht Bij de gratie Gods - Ds. C.B. Holland

Holland, Ds. C.B.

Sleutelmacht Bij de gratie Gods van Ds. C.B. HollandDs. C.B. Holland (1878-1948) heeft zijn sporen g..

€ 4,95 € 11,50

Uw enige troost - Ds. W. Pieters

Uw enige troost - Ds. W. Pieters

Pieters. Ds. W.

Uw enige troost - Ds. W. Pieters Lessen voor belijdeniscatechisanten..

€ 0,00

Wat onder u gesproken is 2 - Ds. F. Bakker

Wat onder u gesproken is 2 - Ds. F. Bakker

Bakker, Ds. F.

Wat onder u gesproken is 2 van Ds. F. Bakker Vrije stoffen:1. Zondag 1 de enige troost2. Zondag..

€ 0,00

Weergeven 1 t/m 12 van in totaal 382

In hetzelfde jaar verschenen de eerste drie drukken bij Johannes Mayer in Heidelberg. De derde druk is de textus receptus (officiële druk). Deze is opgenomen in de kerkorde van de Palts (1563). Van deze druk verscheen ook een Latijnse vertaling. De eerste uitgaven zijn nog niet genummerd en kennen geen zondagsindeling. Vanaf de derde druk zijn vraag en antwoord 80, over de rooms-katholieke mis, opgenomen.
Van de verschillende Nederlandse vertalingen is die van Petrus Dathenus uit 1566 het meest bekend geworden. Hij verscheen achter in de uitgave van zijn psalmberijming. De Heidelbergse catechismus is in veel talen vertaald en door veel kerken van gereformeerde signatuur ingevoerd. In Nederland is hij door de synodale vergaderingen in de zestiende eeuw en door de Dordtse synode van 1618- 1619 aanvaard als belijdenisgeschrift. In gereformeerde, orthodoxe kerken wordt hij gebruikt in de tweede dienst – de leerdienst.
In de loop der eeuwen zijn er talloze catechismusverklaringen verschenen, zoals van Bastingius, Van der Kemp, Ridderus en vele anderen. Het Kort begrip van Faukelius uit 1608 is een verkorting van de Heidelbergse catechismus. K. Barth noemt de volgende functies van de Heidelbergse catechismus:
1. Een leerboekje voor geloofsonderricht.
2. Een leidraad en norm voor leraren en predikanten.
3. Een geschrift met een liturgisch aspect.
4. Een leidraad voor de catechismusprediking.
Kenmerkend voor deze catechismus is dat de soteriologie (verlossingsleer) en de christologie een belangrijke plaats innemen. In de meeste gevallen dragen de vragen en antwoorden een persoonlijk, existentieel en praktisch karakter. Het leerboekje wil voor alles een troostboek zijn. Daarom begint het ook met te vragen naar de enige troost van een christen. Het unieke karakter van de Heidelbergse catechismus valt op als we op de indeling letten. Het leerboekje kent na de eerste vraag over de troost, de drieslag: ellende, verlossing en dankbaarheid. Deze drieslag heeft Ursinus vermoedelijk overgenomen uit een in 1558 in Heidelberg verschenen catechismus, namelijk Ein Kurtze Ordenliche Summa. Opvallend is daarbij dat de Wet als catechetisch onderdeel twee keer aan de orde komt. De eerste keer als kenbron van de ellende en vervolgens als richtsnoer voor de dankbaarheid. Hieruit blijkt ook dat Ursinus in zijn formuleringen gestreefd heeft naar een consensus met de lutheranen.
Ondanks deze inzet is de Heidelbergse catechismus na zijn verschijning door de lutherse theologen scherp bekritiseerd en moest Frederik III zich op de rijksdag van Augsburg in 1566 verantwoorden. Ook heden ten dage wordt de Heidelbergse catechismus nog wereldwijd gebruikt als catechetisch geschrift, als confessie en als leidraad voor de leerdienst.